Maria Lichtmis

Ontstaansgeschiedenis van Maria Lichtmis – Een Moeder Aarde symboliek

Deze symboliek nam in onze streken bij de plattelandsbevolking een uitermate belangrijke plaats in. De aarde, de Grote Moeder, was de bon van leven en daar de boerebevolking afhankelijk was van de opbrengst van het land, spreekt het voor zich dat ze haar erg genegen waren.

Veel van de heidense kultus werd opgeslorpt in de kristelijke Maria- en Annaverering. Zo is het uiterst merkwaardig dat Maria Lichtmis in februari valt.

We weten dat de geboorte van Kristus vrij laat (in de 4de eeuw) op het heidens feest van de Sol Invictus werd geplaatst. Volgens de Joodse opvatting is een vrouw door het schenken van een kind onrein geworden en daarom mag ze pas 40 dagen na de bevalling de tempel betreden.

Nu moeten we in het achterhoofd houden dat in het heidense Rome ‘Februarius’ d.w.z. ‘reinigingsmaand’, de periode was van het rondtrekken door de velden met fakkels om deze door het vuur te zuiveren. Aan dergelijke ommegangen, de Amburnale, namen duizenden mensen deel. Het middelpunt van de feestelijkheden was de herdenkeing van de roof van Proserpina door Pluto (Persephone door Hades), waarbij Ceres haar ontvoerde dochter bij fakkellicht ging zoeken.

De kristelijke kerk heeft hierin de mogelijkheid gezien om het heidense reinigings-feest, de zuivering van de kosmos, om te toveren tot Maria’s reiniging. Het uitbreken van een pestepidemie in Konstantinopel heeft hiertoe de aanzet gegeven. Om deze plaag af te wenen stelde paus Vigilius V in 544 het kerfeest van Maria Zuivering in, waarna dit feest voor het eerst werd gevierd. En sindsdien bleef het in gebruik …

Zij het om het in onze contreien ingang te laten vinden door een gedaanteverwiseling van de kristelijke Maagd Maria, die in oorsprong niets met een heidense Aardegodin te maken had. Bijgevolg zal deze Maria ook de aspekten van de opname van de Zon in zich dragen en zal het reinigingsfeest bij ons geen negatief karakter hebben, zoals bij de Joden het geval is, maar een opgewekt en levendig karakter. Hierbij kunnen we eveneens naar de joelvieringen verwijzen.

Zo was het in sommige streken van Nederland tot voor kort de gewoonte op vrouwendag, d.wz. Maria Lichtmis, een lichtje aan de deurklink of op een emmerrek aan te brengen “om de doden de weg te wijzen en tot een maaltijd uit te nodigien. Op IJsland stonden de vrouwen op deze dag zeer vroeg op, gingen driemaal rond het erf, en nodigden vervolgens de “ontwakende zon” uit om binnen te komen. In het heidens-kristelijk syncretisme zal Maria de Lentegodin, het nieuwe ontluikende leven vertegenwoordigen.

De grote verering voor de vrouw als zinnebeeld, werd in de Indo-Europese landen tot uiting gebracht in een aantal symbolen: het hart, het ‘ur’ ∩, de ‘ing’ en de akker.