De Goede Week

Bij het begin van de Goede Week, op ‘Palmzondag’ is er de palmwijding. Deze herinnert aan het gejuich, waarmee men Jezus bij zijn intocht ontving. De vele pelgrims, die vanwege Pesach, het joodse feest van de ongezuurde broden in de stad waren, verwelkomden hem met palmtakken. Volgens de evangeliën wist Jezus op dit moment al dat lijden en dood hem wachtten.

Het doel van de ‘Goede Week’ is de overweging van het lijden en sterven van Christus en verwijst naar het gegeven, dat de dood dankzij Jezus definitief overwonnen is. De laatste dagen van de Goede Week – Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Paaszaterdag – vormen het hoogtepunt van de voorbereiding op Pasen. Lange tijd mochten tijdens de Goede Week – en dat gold ook voor de daarop volgende paasweek – geen zware lichamelijke werkzaamheden worden verricht.

Op ‘Witte Donderdag’, de dag van het laatste avondmaal, wordt in de christelijke kerk gedacht aan de laatste maaltijd van Jezus met zijn leerlingen. In de nacht van ‘Witte Donderdag’ wordt Jezus gevangen genomen en verhoord. Het is niet zomaar een maaltijd, het is de vooravond van het Joodse Paasfeest (Pesach). Jezus en zijn vrienden denken aan hoe het joodse volk ooit door Mozes uit Egypte is bevrijd. De gelovigen eten op deze avond brood en drinken wijn. Het brood verwijst naar Jezus’ lichaam, de wijn naar het bloed dat Jezus offerde omwille van het heil van de mensen. Door het avondmaal zullen de christenen Jezus en zijn dood blijven gedenken.

Vóór dat de maaltijd begint maakt Jezus nogmaals duidelijk machtsverhoudingen, meesterschap en slavernij in zijn visie niet kunnen bestaan. Het gaat hem om dienstbaarheid aan elkaar, om broederschap, waarbij iedereen telt. Hij demonstreert dat op een bijzondere wijze. In plaats van de slaven gaat hij zelf op zijn knieën en wast de voeten van zijn leerlingen. Die kijken raar op, want Jezus was toch hun meester. Een meester die de dingen op z’n kop weet te zetten. Meesters worden helpers.

Tijdens deze maaltijd wordt het Jezus duidelijk dat er iemand onder zijn vrienden is die hem verraden zal. Er zijn mensen die willen dat Jezus wordt opgepakt en gedood. Judas, één van de leerlingen zal hen daarbij helpen. Jezus vertelt dat allemaal tijdens de maaltijd. Het is dus een bijzondere maaltijd: vooral als Jezus het brood breekt en ronddeelt terwijl hij zegt dat het zijn lichaam is. Hij doet dat ook met de beker wijn. Hij wil dat mensen hem zo blijven herinneren.

Na de maaltijd gaan Jezus en zijn leerlingen de stad uit naar de Olijfberg, waar Jezus tot God zal bidden. Vluchten doet hij niet. ’s Nachts werd Jezus in de hof van Getsemane verraden door Judas Iskariot, één van zijn leerlingen. Judas leverde Jezus voor dertig ‘zilverlingen’ uit aan de joodse religieuze leiders in Jeruzalem. Zij beschuldigden Jezus van godslastering omdat hij zich Gods zoon noemde en in Gods naam zonden vergaf. Na de overval in de hof van Getsemane werd Jezus door de joodse hogepriester Kajafas verhoord en daarop door de Romeinse stadhouder Pontius Pilatus ter dood veroordeeld.

De naam ‘Witte Donderdag’ verwijst naar de liturgische kleur en het witte gewaad dat de priester tijdens de eucharistieviering draagt.

Op ‘Goede Vrijdag’ wordt wereldwijd in kerkdiensten door christenen de kruisiging van Jezus herdacht. De klokken luiden voor aanvang van de dienst niet, als teken van rouw. Goede Vrijdag wordt ‘goed’ genoemd omdat de christenen geloven dat Christus’ vrijwillige dood betekende dat God zich om het menselijk lijden bekommerde en het zelf op zich nam. Belijdende rooms-katholieken eten op deze dag geen vlees.

Het christendom is gebaseerd op het leven en lijden én de opstanding uit de dood van Jezus Christus. Goede Vrijdag is dan ook de meest indrukwekkende dag voor christenen want op deze dag gedenkt men de kruisdood van Jezus van Nazareth. Op deze dag komen de christelijke gemeenschappen gewoonlijk om drie uur ’s middags samen om Jezus’ sterfdag te herdenken. In veel kerken houdt men dan een “kruiswegviering”. De dag staat in het teken van droefheid.

‘Paaszaterdag’ of ‘Stille Zaterdag’ is de laatste dag van de vastentijd, die 40 dagen eerder begon op Aswoensdag. Op deze dag herdenkt men de tijd dat Christus dood in het graf lag en er als het ware een stilte in de wereld optrad. In afwachting van de volgende paasmorgen heerst dan in het kerkelijk leven stilte. Het is de laatste dag van de lijdensweek die voorbereidt op het christelijke paasfeest, de opstanding van Christus uit zijn graf. Het kruis is nu leeg, en in veel kerken is het altaar nu leeggeruimd. Er liggen en staan geen bloemen, kaarsen, of mooie kleden op het altaar.

Met ‘Pasen’ herdenken Christenen de herrijzenis van Jezus uit het graf, op de derde dag na zijn kruisiging. In veel kerken wordt in de nacht van Stille Zaterdag op Paaszondag een wake gehouden. De liturgie van de Paaswake begint bij zonsondergang en eindigt bij zonsopgang tijdens de nacht van paaszaterdag op Pasen. Herdacht wordt dat Jezus in deze nacht opstaat. De paaswake is het feest van het licht, het feest van het water en het feest van de vreugde om Jezus’ verrijzenis. Katholieke traditie
In de late avond wordt het Licht, als teken voor Christus, feestelijk binnengedragen in de kerk en bejubeld. Dit staat symbool voor de opstanding. De viering is in de katholieke traditie een viering waarin een groot aantal symbolen met elkaar gecombineerd worden. In sommige kerken wordt het doopwater gezegend en hernieuwen gelovigen de doopbeloften. Symbool van de verrezen Heer is de paaskaars die van nu af haar licht zal doen schijnen. In de kaars zijn vijf wierookkorrels in kruisvorm gestoken; zij verbeelden de vijf wonden van Jezus in handen, voeten en hart.

Pasen was vroeger ook een seizoensgebonden landbouwfeest. Het markeerde het begin van de lente en het einde van een tijd van schaarste, die heerste als de voorraden van de winter opraakten. Veel paasgebruiken zijn afgeleid van dit niet-christelijke lentefeest, zoals het rapen van eieren. Boeren beschouwden eieren als een kiem van kracht. Ze begroeven ze in hun velden opdat ze hun kracht op de bodem over zouden brengen en voor een goede oogst zouden zorgen. Later dienden de eieren voor de katholieken ook om na de veertigdaagse vastenperiode weer op krachten te komen. Met Palmpasen werden de eieren ingezameld.

Pasen is ook een lentefeest. Na de koude winter waarin alle voedsel van het vorige jaar is opgegeten gaat de natuur opnieuw beginnen. Dieren krijgen jongen, bomen en bloemen gaan bloeien, kuikens komen uit hun ei. Het ei is een symbool van nieuw leven. Overal in de winkels zie je lentekuikentjes en paaseieren, echte, van papier of van chocola. De mensen lopen er ook paasbest bij in hun frisse nieuwe kleren.